Zwolnienie dyscyplinarne: przyczyny, skutki i odwołanie

Kiedy pracodawca może zwolnić dyscyplinarnie

Kodeks pracy wymienia trzy sytuacje. Każda musi wynikać z winy pracownika:

• Ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, na przykład praca pod wpływem alkoholu, kradzież mienia firmy, porzucenie pracy albo dłuższa nieusprawiedliwiona nieobecność.
• Popełnienie w czasie trwania umowy przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnienie, jeśli jest oczywiste albo stwierdzone prawomocnym wyrokiem.
• Zawiniona utrata uprawnień potrzebnych do wykonywania pracy, na przykład utrata prawa jazdy przez kierowcę po jeździe pod wpływem alkoholu.

Drobne spóźnienie czy jednorazowa pomyłka zwykle nie wystarczą. O tym, czy przewinienie było ciężkie, ostatecznie decyduje sąd, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności.

Pracodawca powinien najpierw wyjaśnić sprawę, na przykład wysłuchać twojej wersji. Przepisy nie nakazują tego wprost, ale sąd bierze pod uwagę, czy pracodawca rzetelnie ustalił fakty.

Jak powinno wyglądać zwolnienie

• Pracodawca ma na to miesiąc od dnia, w którym dowiedział się o przyczynie. Później zwolnienie dyscyplinarne jest spóźnione.
• Jeśli reprezentuje cię związek zawodowy, pracodawca musi zasięgnąć jego opinii.
• Oświadczenie musi być na piśmie albo w postaci elektronicznej, z podaniem konkretnej przyczyny.
• Musi zawierać pouczenie, że możesz odwołać się do sądu pracy.

Umowa kończy się w dniu doręczenia oświadczenia, bez okresu wypowiedzenia. Pracodawca wydaje świadectwo pracy z informacją, że umowę rozwiązano na podstawie art. 52. Dla porównania, zwykłe okresy opisujemy w tekście okres wypowiedzenia.

Skutki zwolnienia dyscyplinarnego

• Brak okresu wypowiedzenia i wynagrodzenia za ten czas.
• Brak odprawy, nawet w dużej firmie.
• Wpis o trybie rozwiązania umowy w świadectwie pracy, który zobaczy kolejny pracodawca, jeśli poprosi o świadectwo.
• Możliwy wpływ na prawo do zasiłku i moment jego wypłaty. Zapytaj o to w urzędzie pracy przy rejestracji.

Ekwiwalent za niewykorzystany urlop należy ci się mimo to. Pracodawca musi go wypłacić tak samo jak przy każdym innym zakończeniu umowy.

Zwolnienie dyscyplinarne nie odbiera prawa do pracy w zawodzie i nie trafia do żadnego publicznego rejestru. Poza świadectwem pracy ta informacja zostaje między tobą a byłym pracodawcą.

Jak się odwołać

1. Zachowaj oświadczenie o zwolnieniu i zapisz datę jego doręczenia.
2. Zbierz dowody: maile, grafiki pracy, zwolnienia lekarskie, świadków.
3. W ciągu 21 dni od doręczenia złóż pozew do sądu pracy. Pozew od pracownika w takiej sprawie jest co do zasady wolny od opłat.
4. Możesz żądać przywrócenia do pracy albo odszkodowania. O wyborze ostatecznie decyduje sąd.
5. Jeśli potrzebujesz pomocy, skorzystaj z porady Państwowej Inspekcji Pracy albo prawnika.

Jeśli sąd uzna zwolnienie za niezgodne z prawem, możesz wrócić do pracy albo dostać odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. Przy powrocie do pracy należy ci się też wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, co do zasady za nie mniej niż miesiąc i nie więcej niż 3 miesiące.

Porozumienie stron zamiast dyscyplinarki

Zdarza się, że pracodawca, zamiast zwalniać dyscyplinarnie, proponuje rozwiązanie umowy za porozumieniem stron. Dla ciebie to zwykle lepsze wyjście, bo w świadectwie pracy nie będzie wpisu o art. 52. Zanim podpiszesz, przeczytaj dokładnie warunki, na przykład datę końca umowy i rozliczenie urlopu. Szczegóły opisujemy w tekście rozwiązanie umowy za porozumieniem stron.

Gdy to pracodawca łamie obowiązki

Kodeks pracy daje podobne prawo pracownikowi. Jeśli pracodawca ciężko narusza podstawowe obowiązki wobec ciebie, na przykład nie płaci wynagrodzenia, możesz rozwiązać umowę bez wypowiedzenia na podstawie art. 55. Musisz to zrobić na piśmie, podać przyczynę i zmieścić się w miesiącu od dowiedzenia się o niej. Należy ci się wtedy odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia.

Taki krok warto przemyśleć i najlepiej skonsultować z inspekcją pracy albo prawnikiem, bo pracodawca może zakwestionować przyczynę w sądzie.

Zwolnienie dyscyplinarne a szukanie nowej pracy

W CV nie wpisujesz sposobu zakończenia umowy. Na rozmowie kwalifikacyjnej możesz jednak usłyszeć pytanie, dlaczego odszedłeś. Nie kłam, ale nie opowiadaj też szczegółów konfliktu. Powiedz krótko, co się stało, czego się nauczyłeś i dlaczego to się nie powtórzy. Jak odpowiadać na trudne pytania, pokazujemy w tekście pytania rekrutacyjne, a o tym, jak opisać okres bez pracy, piszemy w tekście przerwa w CV.

Gotowy wzór do skopiowania

Przygotuj krótką, szczerą odpowiedź na rozmowę kwalifikacyjną. Trzy zdania wystarczą.

1. Co się stało (jedno zdanie, bez obwiniania innych):
"Moja umowa została rozwiązana po [krótki opis sytuacji]."

2. Czego się nauczyłem:
"Od tego czasu [konkretna zmiana, np. pilnuję zgłaszania nieobecności z wyprzedzeniem]."

3. Dlaczego to się nie powtórzy i co oferuję teraz:
"W ostatniej pracy [przykład rzetelności], a w tej roli chcę [cel]."

Najczęstsze pytania